Η Γούρνα βρίσκεται στα δυτικά της Λέρου και συγκεκριμένα στη μέση του όρμου της Γούρνας. Πρόκειται για νησίδα με εμβαδόν 0,007 τ.χλμ. και μήκος ακτογραμμής 0,336 χλμ.
Στη νησίδα Γούρνα εντοπίζονται ερείπια ναϋδρίου, τα αρχιτεκτονικά στοιχεία του οποίου παραπέμπουν στην πρωτοβυζαντινή περίοδο (6ος-7ος αι. μ.Χ.). Το ναΰδριο, σύμφωνα με την προφορική παράδοση, ήταν αφιερωμένο στον Άγιο Χριστόφορο. Στην ευρύτερη περιοχή του όρμου της Γούρνας έχουν εντοπιστεί επιφανειακά ευρήματα Τελικής Νεολιθικής – αρχών Πρωτοχαλκής εποχής (4η – αρχές 3ης χιλιετίας π.Χ.).
Πηγές-Βιβλιογραφία: Δρελιώση 1994α, 798· Γιαγκάκης 1997, 5· Δρελιώση-Ηρακλείδου – Μιχαηλίδου 2006, 13, 17· Μαρκέτου 2023, 54· προφορική μαρτυρία του πρωτοπρεσβύτερου π. Νικοδήμου Φωκά, αρχιερατικού επιτρόπου Λέρου (για τη σχετική προφορική παράδοση).
Συντάκτης: Κ.Σ.
ΣΗΜΕΙΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ
ΝΑΫΔΡΙΟ ΑΓΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ
Θέση: Γούρνα.
Διαστάσεις: μήκος βόρειας και νότιας πλευράς περ. 9 μ., μήκος ανατολικής και δυτικής πλευράς περ. 6,50 μ., μέγιστο σωζόμενο ύψος τοίχων περ. 0,50 μ.
Περιγραφή (ορατά κατάλοιπα): Κατά το μέσον της νησίδας Γούρνα διατηρούνται σε ερειπιώδη κατάσταση τα κατάλοιπα ορθογώνιου μονόχωρου ναϋδρίου με ημικυκλική αψίδα στα ανατολικά, η οποία προβάλλει ελαφρώς από τον όγκο του κυρίως κτίσματος.
Στο εσωτερικό του ιερού βήματος διατηρείται κτιστό σύνθρονο, πλάτους περίπου 0,50 μ., το οποίο ακολουθεί το ημικυκλικό περίγραμμα της αψίδας. Ένας τουλάχιστον κτιστός αναβαθμός, πλάτους περίπου 0,25 μ., περιτρέχει την παρειά του σύνθρονου. Η τοιχοποιία είναι κατασκευασμένη από αργούς τοπικούς λίθους μικρού και μέσου μεγέθους, ενώ κατά τόπους παρατηρείται η χρήση θραυσμάτων πήλινων αγγείων και κεραμίδων ως βυσμάτων.
Παρατηρήσεις-Σχόλια: Η τοιχοποιία και η μορφολογία της αψίδας και του σύνθρονου παραπέμπουν σε ναό της πρωτοβυζαντινής περιόδου. Μάλιστα, η ύπαρξη σύνθρονου, στοιχείο συνδεδεμένο με επισκοπικούς ή ενοριακούς ναούς, υποδηλώνει τη σημασία του κτίσματος στο πλαίσιο μιας οργανωμένης χριστιανικής κοινότητας, η παρουσία της οποίας μαρτυρείται ήδη στην ευρύτερη περιοχή του κόλπου του Παρθενίου και γενικότερα στη Λέρο (βλ. λήμμα «Κτιριακό συγκρότημα» στη νησίδα Αρχάγγελος).
Το ναΰδριο που υπήρχε στη νησίδα Γούρνα, σύμφωνα με την προφορική παράδοση, ήταν αφιερωμένο στον Άγιο Χριστόφορο. Αξίζει να προστεθεί, τέλος, ότι, κατά τα τελευταία χρόνια της ιταλικής κατοχής των Δωδεκανήσων (1912-1943), η νησίδα – άρα και το ερειπωμένο ναϋδριο – αποτελούσε στόχο των ιταλικών αεροπλάνων της βάσης του Λακκιού κατά τη διάρκεια των ασκήσεών τους και βομβαρδιζόταν «δήθεν ότι ήταν βαπόρια».
Χρονολόγηση: 6ος-7ος αιώνας μ.Χ.
Πηγές-Βιβλιογραφία: Παραπονιάρης 2016, 61· προφορική μαρτυρία του πρωτοπρεσβύτερου π. Νικοδήμου Φωκά, αρχιερατικού επιτρόπου Λέρου (για τη σχετική προφορική παράδοση).
Συντάκτης: Β.Σ.