Ο Φράγκος ή Φραγκονήσι βρίσκεται στα νοτιοδυτικά των Λειψών και συγκεκριμένα στα νοτιοδυτικά του Μακρονησιού. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη νησίδα του πολύνησου των Λειψών με εμβαδόν 0,225 τ.χλμ. και μήκος ακτογραμμής 2,628 χλμ.
Η παλαιότερη ακριβής αποτύπωση του Φράγκου, όπως και η παλαιότερη αναγραφή του ονόματός του (Frango), εντοπίζεται, λίγο πριν από τα μέσα του 19ου αιώνα, σε βρετανικούς υδρογραφικούς χάρτες. Κατά την περίοδο της ιταλικής κατοχής των Δωδεκανήσων (1912-1943), στο πλαίσιο της πολιτικής εξιταλισμού των τοπωνυμίων που ακολουθούσε η ιταλική διοίκηση των νησιών, κυριαρχεί η εξιταλισμένη γραφή του ονόματος της νησίδας (Franco), αν και ορισμένες φορές παρατίθεται και η γραφή Frango ως παραλλαγή χρησιμοποιούμενη από τους αυτόχθονες κατοίκους (la variante grafica indigena). Κατά συνέπεια, η γραφή Φράγκο (δηλ. χωρίς τελικό σίγμα) και η παράλληλη ονομασία Φράνκο, με τις οποίες αναφέρεται η νησίδα σε εκδόσεις της ελληνικής Υδρογραφικής Υπηρεσίας, αποτελούν αντιδάνεια. Πάντως, το εν λόγω τοπωνύμιο δεν είναι ιταλικής προέλευσης, όπως θεωρεί ο αρχαιολόγος Ιωάννης Ηλ. Βολανάκης, αφού μαρτυρείται έναν αιώνα πριν από την ιταλική κατοχή. Η νησίδα έλαβε λοιπόν αυτή την ονομασία κατά την οθωμανική περίοδο και, πιθανώς, λόγω της παρουσίας εκεί κάποιου “Φράγκου”. Δεν αποκλείεται η νησίδα να αποτελούσε τόπο ενέδρας κάποιου Δυτικοευρωπαίου καθολικού κουρσάρου. Ας προστεθεί ότι ο Φράγκος βρίσκεται στον δίαυλο των Λειψών, από τον οποίο διερχόταν η μικρασιατική ρότα, ο θαλάσσιος δρόμος που διαμορφώνεται ανάμεσα στα νησιά και τις μικρασιατικές ακτές και συνέδεε το Αιγαίο με την ανατολική Μεσόγειο.
Κατά τα ύστερα νεότερα χρόνια, ο Φράγκος χρησιμοποιόταν ως βοσκότοπος. Οι δύο εντυπωσιακές επιμήκεις ξερολιθιές που οριοθετούν τη δυτική χερσόνησο και το βόρειο τμήμα της νησίδας, καθώς και τα κατάλοιπα κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων στο ίδιο τμήμα της, αποτελούν σήμερα μάρτυρες αυτής της χρήσης. Αξίζει να παρατηρηθεί ότι η ξερολιθιά που οριοθετεί το βόρειο τμήμα του Φράγκου και οι κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις σε αυτό σημειώνονται στον χάρτη των Λειψών του ιταλικού Στρατιωτικού Γεωγραφικού Ινστιτούτου (έκδ. 1928), πράγμα που σημαίνει ότι ανάγονται τουλάχιστον στο πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα.
Αντίθετα, στον ίδιο χάρτη δεν υπάρχει η ξερολιθιά που οριοθετεί τη δυτική χερσόνησο και, επομένως, αυτή είναι μεταγενέστερη. Οι ίδιες κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις σημειώνονται επίσης στον γεωλογικό χάρτη των Λειψών που δημοσιεύει ο Ardito Desio, o οποίος πραγματοποίησε έρευνες στην περιοχή το 1922. Στις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα, σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες, η νησίδα εκμισθωνόταν από τις δημοτικές αρχές των Λειψών για βόσκηση ζώων στην οικογένεια Πονήρη.
Πηγές-Βιβλιογραφία: HOA, Patmos· Κοτσοβίλλης 1899, 385-386· IGM, Lisso· Desio 1931, 58, 62, πιν. ΙΙΙ· ICS 1939, XIV, 181· Ναυτιλιακαί οδηγίαι 1939, 219· Ναυτιλιακές οδηγίες 1987, 291· Σκανδαλίδης 1994, 35, 126· Γιαγκάκης 1997, 26· Μπελαβίλας 1997, 61-64· Βολανάκης 2002, 180, 196.
Συντάκτης: Γ.Κ.