Ο Άγιος Ισίδωρος ή, όπως αποκαλείται ακριβέστερα από τους κατοίκους της Λέρου, “Άη Σίδερος”, βρίσκεται στα δυτικά της Λέρου και συγκεκριμένα στο μέσο των βορείων παραλίων του όρμου της Γούρνας, από τα οποία απέχει περίπου 100 μ. Πρόκειται για νησίδα με εμβαδόν 0,003 τ.χλμ. και μήκος ακτογραμμής 0,263 χλμ., η οποία σήμερα συνδέεται με την απέναντι ακτή της Λέρου μέσω στενού δρομίσκου.
Ο Άγιος Ισίδωρος φαίνεται πως κατά την αρχαιότητα ήταν ενωμένος με την σημερινή ακτή της Λέρου, όπως μαρτυρά η θεμελίωση οικοδομήματος στον περιβάλλοντα θαλάσσιο χώρο της νησίδας. Η εσωτερική διαρρύθμιση του οικοδομήματος, ο τρόπος δόμησής του, αλλά και η χωροθέτησή του παραπέμπουν σε θαλάσσιο πύργο του ύστερου 4ου – πρώιμου 3ου αιώνα π.Χ. Την ύπαρξη πύργου στη θέση μνημονεύει ο Γερμανός αρχαιολόγος Ludwig Ross, ο οποίος επισκέφθηκε τον Άγιο Ισίδωρο το 1841 και σημειώνει ότι το ομώνυμο ναΰδριο στην κορυφή της νησίδας είχε ανεγερθεί επάνω στα θεμέλια του. Η χωροθέτηση του μνημείου σε δεσπόζουσα θέση στον κόλπο της Γούρνας υποδηλώνει πως ο πύργος πιθανώς σχετίζεται με τον έλεγχο των πλοίων και της ακτής του μεγάλου αυτού αγκυροβολίου στη δυτική πλευρά της Λέρου. Στη θέση, όπως και στην ευρύτερη περιοχή του όρμου της Γούρνας, εντοπίζονται επιφανειακά ευρήματα προϊστορικών χρόνων, τα οποία συγκεκριμένα χρονολογούνται από τα τέλη της Νεολιθικής περιόδου ή τις αρχές της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού (τέλη 4ης – αρχές 3ης χιλιετίας π.Χ.).
Πηγές-Βιβλιογραφία: Ross 1843, II, 120· Benson 1963, 24· Σάμψων 1987, 109-111· Δρελιώση 1994α, 798· Σκανδαλίδης 1994, 38· Γιαγκάκης 1997, 5· Σίμωσι 1998β, 1031-1032· Δρελιώση-Ηρακλείδου – Μιχαηλίδου 2006, 13, 17· Μαρκέτου 2023, 54.
Συντάκτης: Κ.Σ.