Το Μακρονήσι ή Μακρύ αποτελεί τη μεγαλύτερη νησίδα της συστάδας Χάλαβρα (τα) που βρίσκεται στα νοτιοδυτικά των Λειψών και περιλαμβάνει άλλα δώδεκα νησιωτικά εδάφη (Πιλάφι, Κάππαρη, Σταυρί, Πιάτο, Ψώμος και τα ανώνυμα υπ’ αριθ. 131, 257-262). Οι νησίδες αυτές προφυλάσσουν μερικά τον όρμο και το κύριο λιμάνι των Λειψών από τους νοτιοδυτικούς ανέμους και σχηματίζουν μεταξύ τους αβαθή στενά περάσματα, τα οποία είναι πλωτά μόνο από λέμβους. Το Μακρονήσι είναι η δεύτερη μεγαλύτερη νησίδα του πολύνησου των Λειψών και έχει εμβαδόν 0,197 τ.χλμ. και μήκος ακτογραμμής 3,265 χλμ.
Η ονομασία Μακρονήσι οφείλεται προφανώς στο επίμηκες σχήμα της νησίδας. Μάλιστα, κατά την περίοδο της ιταλικής κατοχής των Δωδεκανήσων (1912-1943), στο πλαίσιο της πολιτικής εξιταλισμού των τοπωνυμίων που ακολουθούσε η ιταλική διοίκηση των νησιών, το Μακρονήσι ονομαζόταν Isolalunga.
Πάντως, τόσο το Μακρονήσι όσο και ολόκληρη η συστάδα Χάλαβρα αποτυπώθηκαν χαρτογραφικά με ακρίβεια ήδη πριν από τα μέσα του 19ου αιώνα. Συγκεκριμένα, η παλαιότερη ακριβής αποτύπωση τους, όπως και η παλαιότερη αναγραφή του ονόματος της συστάδας (Khalavra Isles), εντοπίζεται σε βρετανικούς υδρογραφικούς χάρτες. Επίσης, ας σημειωθεί ότι, κατά τη διάρκεια της ιταλικής κατοχής, η συστάδα ονομάζεται Calavropa, ενώ το τοπωνύμιο Calavra απαντά ως άλλη ονομασία του Μακρονησιού. Κατά συνέπεια, η παράλληλη ονομασία Καλάβροπα με την οποία αναφέρεται η συστάδα σε εκδόσεις της ελληνικής Υδρογραφικής Υπηρεσίας αποτελεί αντιδάνειο. Tο ίδιο τοπωνύμιο συναντάται στα ελληνικά και ως Καλαβρωπά, αλλά μάλλον πρόκειται για “ορθότερη” γλωσσικά απόδοση του αντιδάνειου.
Στη νότια πλευρά του Μακρονησιού και σε βάθος 10-15 μ. εντοπίστηκε αρχαίο ναυάγιο, το οποίο χρονολογείται στον 1ο και τον 2ο αι. μ.Χ. Το πλοίο μετέφερε αμφορείς που ανήκουν στους τύπους των κωδωνόσχημων ψευδο-Κώων και Pompei V. Ας προστεθεί ότι η νησίδα βρίσκεται στα βορειοδυτικά του διαύλου των Λειψών, από τον οποίο διερχόταν η μικρασιατική ρότα, ο θαλάσσιος δρόμος που διαμορφώνεται ανάμεσα στα νησιά και τις μικρασιατικές ακτές και συνέδεε το Αιγαίο με την ανατολική Μεσόγειο.
Στην εποχή μας, κατάλοιπα κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων μαρτυρούν ότι το Μακρονήσι χρησιμοποιόταν ως βοσκότοπος. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες, οι δημοτικές αρχές των Λειψών εκμίσθωναν τη νησίδα για βόσκηση ζώων σε μέλη της οικογένειας Μάνη.
Πηγές-Βιβλιογραφία: HOA, Patmos· IGM, Patmo· Gianni 1929, 765· Desio 1931, 62· ICS 1939, XIV, 181· Ναυτιλιακαί οδηγίαι 1939, 219· Armao 1951, 151-153, 155-156· Ναυτιλιακές οδηγίες 1987, 291· Σκανδαλίδης 1994, 34-35, 124, 177· Γιαγκάκης 1997, 24· Μπελαβίλας 1997, 61-64· Σίμωσι 1997, 1188· Γεροζήσης 1998, 149, 152· Koutsouflakis 2017, 37· Ματσούκα – McCabe – Πίκουλας 2018, 93.
Συντάκτης: Γ.Κ.